Waarom?

Waarom bloed geven?

Jong bloed doet goed!

Het hoofddoel van Bloedserieus is niet om enkele keren per jaar een grote slag te slaan. We willen mensen over de drempel heen helpen om zo de groep trouwe donoren uit te breiden! Jongeren zijn zwaar ondervertegenwoordigd onder de bloedgevers, hoewel zij net zeer geschikte donoren zijn. Bovendien zijn ze de grootste ‘afnemers’ van donorbloed, gezien de weekendongevallen. Jaarlijks valt ongeveer 10% van de donoren weg, bijvoorbeeld omdat ze de leeftijdsgrens bereikt hebben of ziek zijn geworden. Het Rode Kruis is dus steeds op zoek naar nieuwe donoren. Omdat 18 de wettelijke minimumleeftijd is, is ons werkterrein logisch: de universiteitssteden concentreren immers een studentenpopulatie vol jong, onstuimig bloed.

Waar bloed, bloedplaatjes of plasma geven?

Je kan elke weekdag bloed, bloedplaatjes of plasma geven in een donorcentrum bij jou in de buurt. Een volledige lijst met adressen en openingsuren van de verschillende donorcentra vind je op www.bloedgevendoetleven.be.

Het Rode Kruis heeft je nodig!

Bloed

Wat is bloed? even bij de les blijven…

Bloed is de rode vloeistof die door onze aderen stroomt. Bloed heeft een groot aantal functies. Het zorgt onder meer voor het transport van zuurstof en van voedingsstoffen, maar is ook een verdediging tegen indringers. Bloed bestaat voor ongeveer 55% uit plasma, de overige 45% is het aandeel rode en witte bloedcellen en bloedplaatjes.

Elke dag zijn er mensen die bloed nodig hebben: bij een operatie, een bevalling, een verkeersongeval… maar ook voor leukemiepatiënten, mensen met bloedarmoede, hemofiliepatiënten… zijn bloedproducten onmisbaar. Synthetisch bloed is nog steeds niet beschikbaar, zodat tekorten verstrekkende gevolgen kunnen hebben. Bloed kan slechts 42 dagen bewaard worden, het Rode Kruis organiseert dan ook regelmatig bloedinzamelingen.

Na de inzameling wordt het bloed grondig gecontroleerd en zorgvuldig bewaard. Het bloed wordt gescheiden in zijn bestanddelen: door één zakje bloed te geven help je dus méér dan één patiënt!

Bloedplaatjes

Bloedplaatjes helpen bloedingen te stoppen… Bloedplaatjes worden gevormd in het beenmerg en zijn samen met de stollingsfactoren belangrijk voor het stelpen van bloedingen.

De bloedplaatjes zijn vooral nodig voor leukemiepatiënten, patiënten met ernstig bloedverlies, mensen die een transplantatie hebben ondergaan of die chemotherapie volgen. Bloedplaatjes kunnen slechts 5 dagen bewaard worden. Je kan je opgeven als bloedplaatjesdonor, je wordt dan opgeroepen als het nodig is.

Plasma

Wat is plasma?

Plasma is de bloedvloeistof zonder de bloedcellen… en is een belangrijk bloedbestanddeel. Het totale bloedvolume bestaat immers voor 55 % uit plasma, de gele vloeistof die zich bevindt tussen de vormelementen (rode en witte bloedcellen, bloedplaatjes). Het bestaat voor 93 % uit water en voor 7 % uit opgeloste stoffen. Deze laatste omvatten naast voedingsbestanddelen (suikers en vetten) en afvalprodukten van onze stofwisseling vooral regulerende stoffen: hormonen, vitaminen en eiwitten. Het zijn deze eiwitten (stollingsfactoren, albumine en gammaglobulinen) die in een noodsituatie als hulpmiddel worden toegediend.

Hoe verloopt een plasmagift?

Via een aferesetoestel met steriele wegwerpset wordt het plasma afgesplitst van de bloedcellen. Dit gebeurt door een mini centrifuge. De cellen; rode en witte bloedcellen en de bloedplaatjes krijg je terug. Het gele plasma wordt opgevangen in een steriel plastiek verzamelzakje.

Wat gebeurt er met het plasma?

Plasma helpt mensen met brandwonden, met een verzwakt afweermechanisme, zwangere vrouwen, leukemiepatiënten… Van plasma worden levensreddende producten gemaakt. Stollingsfactoren bieden hemofiliepatiënten een quasi-normaal leven en ook vrouwen met ernstige bloedingen na een bevalling kunnen zo worden geholpen. Antistoffen die ziekten bestrijden, helpen bijvoorbeeld tegen tetanus en geelzucht. Eiwitpreparaten, zoals albumine, zijn onder meer nuttig voor brandwondenpatiënten en mensen in shock. Het virusgenactiveerd plasma wordt in zijn geheel toegediend bij patiënten die een zware heelkundige ingreep moeten ondergaan. Er is veel meer plasma nodig dan dat afkomstig uit bloedgiften. Daarom zijn er ook vrijwilligers nodig die uitsluitend plasma geven. Je mag immers meer en vaker (maximaal elke 14 dagen) plasma dan bloed geven, omdat je de bloedcellen terugkrijgt: je lichaam heeft dan maximum 4 dagen nodig om alle stoffen weer aan te maken. Plasma kan worden ingevroren en is dus langer houdbaar.

… en beenmerg, stamcellen

Volwassenen, maar ook kinderen kunnen ernstige bloedziekten krijgen. Leukemie is veruit het meest voorkomend en ook het meest bekend. De initiële behandeling door transfusie van bloed of plasma lukt helaas niet bij alle patiënten. Sinds de mogelijkheid van beenmergtransplantatie bestaat, is de hoop op genezing voor een aantal patiënten aanzienlijk vergroot. Bovendien gebeurt op dit moment heel veel onderzoek naar nieuwe therapiemogelijkheden, zoals stamceltherapie, therapie d.m.v. navelstrengstamcellen en gentherapie, waarvan de resultaten veelbelovend lijken te zijn.

Vele patiënten zijn echter tot hiertoe van een levensreddende beenmergtransplantatie uitgesloten omdat zij geen geschikte donor vinden. Het beenmerg van de donor moet overeenstemmen met het beenmerg van de patiënt, anders treden er afstotingsverschijnselen op. De kans om een gelijkaardig weefseltype te vinden is het grootst in eigen familie, maar dan nog is deze kans slechts 1 op 4. Daarom is het nodig dat beroep wordt gedaan op vrijwillige, onverwante donoren om een aantal patiënten te helpen. De kans om in de eigen Belgische bevolking een donor te vinden wordt geschat rond 1 op 50.000. De nationale donorenbank, die samenwerkt met banken uit vele landen, houdt bestanden bij met kandidaat-donoren met vermelding van het weefseltype per kandidaat. Het Belgische bestand bevat nog steeds onvoldoende vrijwillige kandidaat-donoren en dient steeds aangevuld en hernieuwd te worden, vandaar dat we ter gelegenheid van Bloedserieus de studenten ook attent willen maken op deze problematiek.

Hoe word ik beenmerg-/stamceldonor?

Iedere gezonde persoon jonger dan 50 jaar kan zich kandidaat stellen als beenmergdonor. Aanvankelijk wordt er enkel een staal genomen, waarop de noodzakelijke typering van de witte bloedcellen gebeurt. De resultaten hiervan worden in een computerbestand opgenomen. Als een patiënt een donor nodig heeft, worden de universitaire computerregisters geraadpleegd, op aanvraag van een geneesheer. Bij het vinden van een verenigbaar weefseltype wordt de kandidaat-donor uitgenodigd voor een bezoek aan het donorcentrum, waar opnieuw zijn toestemming gevraagd wordt. Deze persoon kan zijn toestemming tot deelname aan het transplantatieprogramma nog intrekken tot op het ogenblik dat de conditionering van de patiënt start. Als hij besluit ermee door te gaan, voert men eerst nog de laatste gezondheidscontroles uit.

Hierna kunnen verschillende zaken gebeuren: het afnemen van beenmerg onder algemene verdoving of van beenmergcellen uit het bloed via aferese. Bij het afnemen van beenmerg wordt onder algemene verdoving ongeveer 5% van de eigen beenmergreserve opgezogen uit de bekkenbeenderen van de donor. Deze minimale hoeveelheid groeit binnen een paar dagen weer aan. Van de hele ingreep ondervindt de donor weinig hinder. Meestal is een kortstondige pijn en een tijdelijke stijfheid rond de prikplaatsen het enige hinderlijke gevoel. Sedert kort kunnen beenmergcellen ook uit het perifere bloed geoogst worden, met een eenvoudige bloedzuiveringsmachine (“aferese”). Deze methode neemt iets meer tijd in beslag voor de donor, maar biedt het voordeel dat hiervoor géén narcose nodig is. Uiteraard houden beide procedures voor de donor geen noemenswaardig risico, noch financiële inspanning in, bovendien is hij/zij beschermd door een verzekering.

Op de site www.stamceldonor.be vind je info en de mogelijkheid je op te geven als kandidaat donor. Als je reeds bloeddonor bent kan dit eenvoudigweg via een intentieformulier en 1 extra staalbuisje.